Deel II – Economische en maatschappelijke kosten en opbrengsten
In het land der kansspelen laait voortdurend de discussie op of je daar de markt en de burgers de vrije hand moet geven, het streng moet reguleren, het aanbieden ervan tot een staatszaak moet maken, of het maar gewoon helemaal moet verbieden. Waar we het in elk geval wel over eens zijn is dat er heel veel geld in omgaat en dat er onmiskenbaar risico’s aan zijn verbonden. Om de discussie wat lucht te geven is het misschien goed om eens naar die aspecten ervan te kijken door ze in kaart te brengen. Onder de kop ‘De economie en de ethiek van het kansspel’ brengen we een serie artikelen die de economische en sociale betekenis van het kansspel op neutrale wijze beschrijft en beoordeelt. Vandaag deel II: Economische en maatschappelijke kosten en opbrengsten.
Iedere burger kan voor zichzelf uitrekenen wat het deelnemen aan een kansspel kost en opbrengt. Dat is weliswaar pas achteraf vast te stellen, maar het is relatief eenvoudig. Op grotere schaal kun je ook maatschappelijk gezien stellen dat kansspelen een economische opbrengst kennen, zowel als een kostprijs. In dit deel gaan we nog niet over tot te verstrekking van alle harde cijfers –dat komt pas verderop in deze serie aan de orde- maar kijken we vooral naar de aspecten, die daarbij een rol spelen. Dat moet toch heel wat zijn, willen we kunnen verklaren dat de overheid zo’n prominente rol wil blijven spelen in het aanbod van kansspelen. Aan opbrengstzijde vinden we de volgende positieve zaken op de balans:
- werkgelegenheid
- toerisme
- belastingopbrengsten
- bedrijfswinsten
- spin off
- ontspanning
- ondersteuning maatschappelijke doelen
Aan negatieve zijde worden genoemd:
- criminaliteit
- gokverslaving
- minder arbeidsinzet
- kosten openbare orde
- beslag publiek domein
Laten we al de positieve aspecten eens kort tegen het licht houden en kijken of ze in ons land inderdaad van een dusdanig belang (kunnen) zijn dat ze een rol spelen bij het bepalen van het kansspelbeleid. Op de negatieve aspecten komen we nog uitgebreid terug, maar we geven in dit deel aan wat we onder de verschillende begrippen verstaan.
Werkgelegenheid
De casino’s, speelhallen en grote loterijen zijn uiteraard ook werkgever. De totale werkgelegenheid in deze sector in Nederland kan worden ingeschat op minimaal 7000 en maximaal 9000 fte, wat staat voor voltijdse banen. Als de hele sector zou worden weggevaagd is dat dus nauwelijks van invloed op de werkgelegenheid.
Toerisme
Nederland is geen Nevada en kent geen Las Vegas. Het is niet waarschijnlijk dat veel buitenlanders ons land aan zullen doen om een Holland Casino te bezoeken, maar het is zeker zo dat veel buitenlandse bezoekers aan ons land van de gelegenheid gebruik zullen maken om naar het casino te gaan. In Las Vegas is die relatie misschien wel één op één, in Nederland is dat ongetwijfeld een stuk geringer. Uitgaande van de 7,5 miljoen bezoekers die Holland Casino jaarlijks trekt en gegeven het beperkte aantal vestigingen is echter aannemelijk dat er met regelmaat heel wat afgereisd wordt voor een bezoek aan Holland Casino. Er is dus zeker sprake van binnenlands toerisme.
Belastingopbrengsten
De Nederlandse overheid heeft een huishoudboekje. Om de uitgaven van de overheid te kunnen bekostigen wordt een beroep gedaan op bedrijven en burgers om belasting te betalen. Dat beroep is nogal klemmend, er is geen ontkomen aan. De kansspelsector brengt een bijzondere belasting in het laatje, te weten de kansspelbelasting. Die is 29% op de winsten, die iemand boven een bepaald minimum bedraagt. We komen daar later nog cijfermatig op terug. Daarnaast is er sprake van omzetbelasting, er wordt betaald voor vergunningen en als bedrijven winst maken wordt er ook vennootschapsbelasting betaald. Hebben we net geconstateerd dat qua werkgelegenheid de kansspelsector niet heel belangrijk is, qua belastingopbrengsten is het dat eigenlijk ook niet. Op de rijksbegroting 2010 is aan kansspelbelasting een bedrag van een half miljard euro opgenomen op een totale inkomensbegroting van 240 miljard.
Bedrijfswinsten
Bedrijfswinsten zijn de smeerolie van de economie. Niet alleen wordt daar vennootschapsbelasting over betaald, waardoor de schatkist gevuld wordt, maar het levert dividend en inkomen op voor aandeelhouders, het nodigt ondernemingen uit tot nieuwe investeringen en het bevordert de groei van de werkgelegenheid. Holland Casino maakte in 2008 een nettowinst van 85 miljoen euro. Bekend is dat die winst dalende is. De loterijen maken in principe geen winst en de speelhallen moeten het met ongeveer 500 miljoen euro doen aan spelopbrengst. Daar moeten dan alle lasten nog af. De conclusie dat de bijdrage van de sector aan het economisch bestel in ons land enigszins bescheiden is, ligt daarmee voor de hand.
Spin off
Spin off is het profiteren van de aanwezigheid van een bedrijf, zonder daar zelf deel aan te hebben. In het geval van een casino kun je dan denken aan vervoer (taxi’s bijvoorbeeld), aan eromheen gelegen horecagelegenheden, of aan anderen die proberen producten of diensten te ontwikkelen voor de sector in kwestie en daar in bredere zin weer afzet voor vinden. De meest voor de hand liggende spin-off zou hier gelegen moeten zijn in de overige horeca in de omgeving van een Holland Casino of een speelhal. De miljoenen bezoeken die aan deze gelegenheden gebracht worden zullen zeker een dergelijk effect hebben. Maar ze zullen ook weer klanten van deze gelegenheden wegtrekken. Of restaurants en café’s grootschalig profiteren van de aanwezigheid van de casino’s in hun nabijheid is dus de vraag. Ook op dit aspect wordt verderop in deze serie nog dieper ingegaan.
Ontspanning
Geen twijfel mogelijk. Het aantal bezoekers op jaarbasis zegt genoeg. Er is klaarblijkelijk behoefte aan. In hoeverre het dan om het spelen gaat of het bezoek gezien wordt als ‘ een keer iets anders’ is niet zo van belang. Overigens trokken de casino’s (dat is dus alleen Holland Casino) in ons land 7,5 miljoen bezoekers, maar de bioscopen in 2008 ruim 23 miljoen bezoekers.
Ondersteuning maatschappelijke doelen
Dit is het terrein van de loterijen in ons land. Staatsloterij, Lotto en andere grote loterijen staan een deel van de spelinleg af aan goede doelen. Dit zou onbelangrijk zijn als deelnemers zonder die loterijen het aan loterijen uitgespaarde geld voor minstens eenzelfde deel aan goede doelen zouden besteden, maar daar valt statistisch geen zinnig woord over te zeggen. In elk geval is de loterijbijdrage aan die goede doelen een feit en ze is structureel van aard, voor de charitatieve organisaties in kwestie een zeer belangrijk gegeven. In 2007 was de betreffende bijdrage van de grote gekende loterijen bijna 600 miljoen euro, een niet te verwaarlozen bedrag.
De negatieve aspecten
De criminaliteit rondom landgebonden spelbedrijven als Holland Casino en de speelhallen kent een aantal gezichten. Overvallen op casino’s, overvallen op bezoekers, fraude bij het spelen en het witwassen van geld zijn de meest genoemde elementen. Daar moet bijgeteld worden de criminaliteit van individuele bezoekers die daarmee geld willen verkrijgen om te kunnen spelen. Dat zijn dan vooral de gokverslaafden, die bovendien een maatschappelijke last vormen omdat ze zichzelf en hun gezinnen te gronde (kunnen) richten. Deze groep komt uiteindelijk ook in de hulpverlening terecht, die bekostigd moet worden. We noemden ‘ minder arbeidsinzet’ als negatieve factor. Dit zal in ons land wel meevallen, maar er zullen heel wat uurtjes verloren gaan in onderlinge sportpools en stiekem pokeren op internet in de baas zijn tijd. Daarnaast zal er zeker ook wel sprake zijn van wat ziekteverzuim omdat de avond toch wat erg lang duurde of het verlies ‘ the day after’ nog verwerkt moet worden. De kosten van de openbare orde betreffen het afhandelen van de aangiften rondom overvallen, het handhaven van de wet- en regelgeving betreffende de kansspelen en het veilig houden van het publieke domein rondom de instellingen. Het beslag op het publieke domein betreft parkeergelegenheden, de aanleg van toegangswegen en de ruimte, die daarmee gemoeid is. Slechts een deel van deze negatieve aspecten heeft ook betrekking op het beoefenen van kansspelen via het internet, maar aangezien de wetgever in ons land dit verboden heeft, wordt per saldo deze hele kansspeltak als een strafbare activiteit gezien, zij het niet zozeer aan de zijde van de individuele speler, maar aan de zijde van de aanbieders. Of de overheid daarbij in haar recht staat is thans ook onderwerp van procedures, die het Hof van Justitie van de Europese Unie bezighouden.
Bronnen:
Nationaal Kenniscentrum Kansspelen
Rijksoverheid
Holland Casino
In de serie ‘De economie en ethiek van het kansspel’ verscheen eerder:
Deel I: De definitie van gokken
Volgende deel– Het spook van de verslaving
Gerelateerde Artikelen:
- De economie en ethiek van het kansspel
- De economie en ethiek van het kansspel –deel VII
- De economie en ethiek van het kansspel –deel IV
- De economie en ethiek van het kansspel –deel VIII
- De economie en ethiek van het kansspel –deel VI
Deze post staat in de categorie Casino Nieuws .
{ 6 trackbacks }
Comments on this entry are closed.