In het land der kansspelen laait voortdurend de discussie op of je daar de markt en de burgers de vrije hand moet geven, het streng moet reguleren, het aanbieden ervan tot een staatszaak moet maken, of het maar gewoon helemaal moet verbieden. Waar we het in elk geval wel over eens zijn is dat er heel veel geld in omgaat en dat er onmiskenbaar risico’s aan zijn verbonden. Om de discussie wat lucht te geven is het misschien goed om eens naar die aspecten ervan te kijken door ze in kaart te brengen. Onder de kop ‘De economie en de ethiek van het kansspel’ brengen we een serie artikelen die de economische en sociale betekenis van het kansspel op neutrale wijze beschrijft en beoordeelt.
Vandaag deel XI: Economie en ethiek van het kansspel – Heeft het kansspel een toekomst in onze samenleving?
Bij het stellen van een vraag als deze moet je allereerst aangeven wat je bedoelt met ‘onze samenleving’. Had in vroeger jaren het begrip samenleving vooral betrekking op de begrensde contouren van een stad, dorp of regio, tegenwoordig bedoelen we minstens de gehele Nederlandse samenleving, en we schrikken ook niet terug van begrippen als Europese samenleving of zelfs een mondiale samenleving. Dat komt enerzijds omdat via de media en het internet het nieuws van elke uithoek van onze planeet tot ons komt in woord, beeld en geluid en anderzijds omdat we zoveel hebben, dat met recht wereldomvattend kan worden genoemd. Overal hebben we het druk met een begrip als ‘global warming’ en worden we geconfronteerd met de ruwheid van onze planeet in de vorm van aardbevingen, overstromingen en vulkanische activiteit. In economisch opzicht erkennen we steeds meer onze onderlinge afhankelijkheid en betrokkenheid, de recente bankcrisis heeft dat nog weer eens haarscherp aangetoond. De handel en logistiek heeft het mogelijk gemaakt dat producten wereldwijd worden afgezet en als zodanig herkend. De mogelijkheden om reclame te maken voor één merk tot in de meest afgelegen regio’s aan toe maakt duidelijk dat we veel meer gemeen hebben dan alleen een sterke overeenkomst in bloedsomloop en stofwisseling. We delen interesses, emoties en behoeftes, ook al zijn we qua levenshouding en gedrag vaak sterk verdeeld, vooral door onze achtergrond (stedelijk of plattelands, agrarisch of industrieel, klimatologisch, geografisch, historisch of qua religie). Een soort mondiale eenheid wordt zichtbaar bij grote sportevenementen als de Olympische Spelen of een WK Voetbal.
Europa was tot voor kort een soort doorlopend slagveld, waar steeds weer andere landen, om uiteenlopende redenen, hun buurstaten aanvielen. Met de komst van de Europese Unie lijkt dit nationale haantjesgedrag tot het verleden te behoren. In elk geval valt niet te ontkennen dat inmiddels over een periode van 65 jaar geen oorlog is gevoerd op het grondgebied van de Unie en dat is een zeldzaam lange periode van vrede. De hoop bestaat dat met de toetreding van een aantal landen op de Balkan tot de Unie en andere, die daarvoor in de wachtkamer zitten, ook dit gebied zijn laatste oorlogen heeft beleefd. Tegenstellingen blijven, oude wonden zijn nog lang niet geheeld, ook niet in West Europa, maar het besef dat overleg en samenwerking altijd beter zijn dan een gewapende strijd, is algemeen en lijkt definitief. Met het verschijnen van een duurzame vrede op het Europees toneel is ook een periode van redelijk stabiele welvaart aangebroken. De bittere armoede, waar grote delen van de Europese bevolking onder gebukt ging, heeft plaatsgemaakt voor een zekere mate van bestaanszekerheid, waar honger en thuisloosheid zijn teruggedrongen en vrijwel iedereen in gelijke mate toegang heeft tot onderwijs en gezondheidszorg. Voeg daarbij het gegeven dat binnen de grenzen van de EU vrije meningsuiting en vrijheid van levensbeschouwelijke overtuiging als een groot goed worden gezien.
Het kansspel in Europa heeft tot nog toe nog niet zo heel veel gemerkt van die Europese saamhorigheid. Dat komt omdat dit vooralsnog is overgelaten aan de lidstaten zelf, mits die een aantal belangrijke Europese uitgangspunten in het oog houden, waarvan een gelijke en vrije toegang tot de markt er één is en een vrije uitwisseling van personen, producten en diensten een ander. Hiervan is in Europa geen sprake, omdat veel nationale overheden grote moeite hebben om hun eigen belangen en de Europese vrijheid op één lijn te krijgen. Want vrijwel overal hebben de overheden zelf een stevige vinger in de pap, als het om aanbod van kansspelen gaat, en de krenten in die pap zijn ook niet te versmaden. Verder is er ongetwijfeld oprechte bezorgdheid dat inrichting van de kansspelsector, gebaseerd op het optimale Europese marktmodel, tot uitwassen zou kunnen leiden op het gebied van fraude, witwaspraktijken en kansspelverslaving.
De Europese Commissie heeft het de afgelopen jaren zeer druk gehad met het op de vingers tikken van lidstaten, dat hun beleid niet (langer) strookt met de uitgangspunten van de EU. Het Europees Hof echter steunt vooralsnog de lidstaten, die de hakken in het zand hebben gezet, omdat zij niet kunnen terugvallen op duidelijke Europese richtlijnen ten aanzien van het aanbieden en afnemen van kansspelen. De argumentatie daarbij is dat overheden de taak hebben om hun burgers te beschermen en als die bescherming moet worden geboden tegen criminaliteit en kansspelverslaving, dan mogen die overheden verregaande beperkingen stellen aan de wijze hoe zij de kansspelsector nationaal willen inrichten. Een Europese spagaat dus tussen de politieke en de juridische macht. De grote bedreiging van nationale overheden, die het kansspelaanbod vooralsnog in eigen hand willen houden, komt niet direct uit Brussel, althans nog niet, maar komt van het medium, dat de wereld in korte tijd tot een levendige virtuele gemeenschap heeft gemaakt: het internet. De afstand tussen het legale aanbod en het illegale aanbod bedraagt slechts een enkele muisklik. Voor de zelfbewuste consument is het verschil feitelijk niet zichtbaar en biedt het internet een enorme keus aan mogelijkheden en die keuzevrijheid is wat de consument graag wil. Daarbij komt ook nog eens dat veel aanbieders uitstekend georganiseerde, vaak zelfs beursgenoteerde, ondernemingen zijn, die in hun beleid net zo gekant zijn tegen criminele praktijken en kansspelverslaving als de beschermende overheden. Het dilemma voor die overheden is ook nog dat door een rigide beperking van kansspelen veel geld het land uitgaat, omdat hun burgers zich niets aantrekken van die beperkingen en of letterlijk de grens oversteken om elders van een grotere vrijheid op dit gebied te genieten, of hun toevlucht zoeken tot het internet. Niet alleen lekt zo geld weg dat elke overheid graag binnen de eigen landsgrenzen houdt, maar vloeien ook belastinginkomsten naar andere landen, namelijk de landen waar de andere aanbieders zijn gevestigd of hun vergunning hebben verkregen. Deze combinatie van knelpunten hebben inmiddels geleid tot een wijziging van beleid in veel landen, waarvan recentelijk Italië en Frankrijk de meest in het oog lopende zijn. Binnen de Europese Unie lijkt nationale protectie, hoe verdedigbaar misschien ook, op den duur onhoudbaar te worden. Het kansspel in Europa zal daarmee steeds meer een zaak worden van grote marktpartijen, die grensoverschrijdend opereren, maar met ruimte ook voor aanbieders, die zich heel specifiek op ‘hun’ eigen land richten.
De titel boven dit artikel strekt zich echter eerst en vooral tot de Nederlandse samenleving. In deel II van deze aflevering, dat morgen zal verschijnen, zal het vooral over ons nationale beleid gaan en een doorkijkje naar de toekomst worden geboden…
Eerdere artikelen uit de serie ‘De economie en ethiek van het kansspel’ zijn eenvoudig opvraagbaar via de zoekfunctie op deze site.
Gerelateerde Artikelen:
- Economie en ethiek van het kansspel: Deel XI– Heeft het kansspel een toekomst in onze samenleving? (tweede deel)
- De economie en ethiek van het kansspel Deel III – Het spook van de verslaving
- De ethiek van het kansspel: wat doet de industrie? (eerste deel)
- De economie en ethiek van het kansspel
- De economie en ethiek van het kansspel –deel VII
Deze post staat in de categorie Casino Nieuws .
Comments on this entry are closed.