In het land der kansspelen laait voortdurend de discussie op of je daar de markt en de burgers de vrije hand moet geven, het streng moet reguleren, het aanbieden ervan tot een staatszaak moet maken, of het maar gewoon helemaal moet verbieden. Waar we het in elk geval wel over eens zijn is dat er heel veel geld in omgaat en dat er onmiskenbaar risico’s aan zijn verbonden. Om de discussie wat lucht te geven is het misschien goed om eens naar die aspecten ervan te kijken door ze in kaart te brengen. Onder de kop ‘De economie en de ethiek van het kansspel’ brengen we een serie artikelen die de economische en sociale betekenis van het kansspel op neutrale wijze beschrijft en beoordeelt.
Vandaag de tweede en laatste aflevering van deel XI: Economie en ethiek van het kansspel – Heeft het kansspel een toekomst in onze samenleving?
Nederland is altijd een enthousiast lid van de Europese Unie geweest en tot voor kort zouden veel landgenoten het voor bijna onbestaanbaar hebben gehouden dat wij in welk opzicht dan ook een beleid zouden voeren dat strijdig is met de Europese richtlijnen. Strikt genomen is dat ook niet het geval, al schreeuwen alle mogelijke aanbieders en ondersteunende websites (de affiliates) van wel. Op het Ministerie van Justitie worden wel degelijk afwegingen gemaakt, die rekening houden met mogelijk strakkere richtlijnen uit Brussel op dit gebied of met uitspraken van het Europees Hof. Verdedigbaar is wel dat Nederland zeker niet handelt in de geest van de reglementen van de Europese Unie, wat geldt voor alle landen die een restrictief beleid voeren op dit terrein. Het is wat dit betreft ook maar net aan welke kant van het spectrum de belangen liggen. Het kansspel in Nederland bestaat en is zelfs diep in onze samenleving geworteld. Menig charitatieve instelling moet er niet aan denken als de jaarlijkse opbrengst van hun loterij zou wegvallen. Dat geldt ook voor organisaties, die een deel van hun inkomsten tegemoet zien uit de opbrengsten van de Staatsloterij, de Postcodeloterij en vergelijkbare activiteiten. De sport in ons land ontleent veel inkomsten aan de Lotto en de Toto. Vooral de wat oudere lezers zullen zich de zondagavonden met Sport in Beeld herinneren als menig kijker met het totoformuliertje in de hand de uitslagen volgde. De grote loterijen hebben een deel van het medialandschap tot hun reclamedomein gemaakt en geen TV kijker, die aan hun werving kan ontkomen.
Het kansspel in casinovorm wordt gedomineerd door één aanbieder, Holland Casino, die echter ook een flinke hoeveelheid reclame de ether instuurt. Een deel van de Tweede Kamer, en ongetwijfeld ook een deel van de bevolking, zou graag zien dat die reclamedrift wat wordt gematigd. Holland Casino biedt een veelheid van tafelspelen aan, maar zou daaromheen graag wat meer amusement brengen. Dat is tot nog toe tegengehouden, maar dat beleid lijkt te worden losgelaten. Er tekent zich een voorzichtige meerderheid in de Tweede kamer af, die liever zou zien dat Holland Casino wordt geprivatiseerd en ook dat er meer ruimte komt voor het spelen van poker, dat steeds meer als een vaardigheidsspel wordt gezien en niet als een 100% kansspel. Spelautomaten zijn er te kust en te keur, omdat deze ook staan opgesteld in speelhallen. De overdaad aan deze machines in cafetaria’s en vergelijkbare gelegenheden is ingedamd, omdat men vond dat met name de jeugd te veel werd blootgesteld aan de verleidingen ervan. Hoe dan ook, er is sprake van redelijk wat aanbod, maar buiten de verschillende loterijen is er geen sprake van keuze. De Minister van Justitie heeft onderzoek laten doen naar de ‘aard en omvang van illegale kansspelen in Nederland’, zoals de titel luidt van het eindrapport daarover, dat in juli 2009 verscheen. Op basis daarvan is een commissie ingesteld, de Commissie Jansen, die al op 1 maart van dit jaar had moeten rapporteren, maar dat tot op heden niet gedaan heeft, omdat a) de commissie meer tijd nodig heeft en b) het kabinet is gevallen en serieuze besluitvorming over de inrichting van de kansspelsector in ons land pas na de vorming van een nieuw kabinet zal kunnen worden genomen. De Minister kan wel voortgaan met het vormen en institutionaliseren van een nieuwe Kansspelautoriteit, waar het huidige College van Toezicht op de Kansspelen in zal opgaan. De nieuwe autoriteit zal zowel met de vergunningverlening als met het toezicht belast worden.
De Europese Commissie heeft tal van keren laten weten aan de lidstaten dat wat hen betreft de kansspelsector gelijk moet worden gezien aan andere sectoren, ofwel dat er sprake moet zijn van een gelijk speelveld en vrije concurrentie. Het Europees Hof echter ziet dat anders, omdat zij vinden dat de lidstaten het recht hebben om hun burgers te beschermen tegen mogelijk criminele invloeden, fraude, witwaspraktijken en gokverslaving. Daarbij biedt zij de lidstaten de ruimte om per kansspelsoort slechts één aanbieder toe te laten. De Nederlandse situatie zou dus wat het Hof betreft mogen doorgaan. Er zit echter wel een maar aan, want de juristen aan het Hof, die een aantal uitspraken voorbereiden, zijn wel van mening dat de toewijzing moet plaatsvinden na een open inschrijving. Dat wil zeggen dat bijvoorbeeld grote buitenlandse casinoaanbieders mogen inschrijven op een tender voor de casino’s in Nederland en Holland Casino daarmee uit de markt kan worden gedrukt. Hetzelfde geldt voor sportweddenschappen (paardenrennen), voor de Lotto en wat de overheid maar toe wil laten. Nederland heeft geen grote wedtraditie zoals onze zuiderburen hebben, die massaal bij een grote wielerronde hun (meestal illegale) kansjes wagen. Maar het internet biedt natuurlijk volop de mogelijkheid en de overheid heeft slechts twee opties: toelaten of verbieden. Het laatste is volstrekt zinloos, want dat werkt alleen als je of de burgers strafbaar gaat stellen als ze op een voetbalwedstrijd gaan wedden op een buitenlandse site.
De vraag is natuurlijk hoe een dergelijk beleid valt te handhaven en ook of dit wel verkoopbaar is aan de burgers zelf. Die zullen geneigd zijn te stellen dat ze zelf wel uitmaken wat ze met hun geld doen en een paar euro inzetten op de uitslag van de KNVB bekerfinale kan toch moeilijk als een strafbaar feit worden verkocht, laat staan worden vervolgd. Dus moet de overheid de aanbieders aanpakken, door transacties onmogelijk te maken of door delen van het internet af te sluiten. Dat eerste is al diverse malen geprobeerd, maar de banken hebben er helemaal geen oren naar, omdat ze een hele berg werk op zich af zien komen en ondertussen vrezen dat het toch dweilen met de kraan open zal zijn. Delen van het internet afsluiten zal door voor- en tegenstanders als een rechtstreekse inbreuk op de vrijheid van informatie worden gezien en als je iets niet kan verkopen in Nederland is het dat wel. Bovendien blijf je zitten met het feit dat je buitenlandse aanbieders strafbaar stelt, die elders in de Europese Unie een keurig onderkomen hebben met licentie en al. Dus zou je geneigd zijn als neutrale toeschouwer om te stellen ‘if you can’t beat them, join them’. De Tweede Kamer lijkt in meerderheid niet erg warm te lopen voor meer kansspelen in Nederland met wellicht een uitzondering voor het pokerspel. Dat biedt kansen om het eens te proberen met een paar commerciële aanbieders van pokerspel, zowel op het land als op het internet. Gegadigden genoeg en er zijn absoluut voldoende aanbieders te vinden, die het bestrijden van criminaliteit en kansspelverslaving hoog in het vaandel hebben staan en die daar ook voor toegerust zijn. Een ruimer toelatingsbeleid voor het organiseren van pokertoernooien in wedstrijdverband, met een grotere regionale spreiding dan Holland Casino biedt, zal de neiging om allerlei illegale opzetjes achteraf te maken wel doen afnemen. Of het de doorsnee kansspeler ertoe zal bewegen zich te beperken tot de sites met een Nederlandse vergunning voor het aanbieden van pokerspelen is de vraag, maar die wordt niet beantwoord als je het niet probeert. Politiek lijkt het niet haalbaar om de markt in Nederland maar helemaal vrij te geven, maar een strikte handhaving van het huidige beleid lijkt ook nergens toe te leiden.
In tegenstelling tot een aantal grotere landen (Frankrijk, Italië) heeft de Nederlandse regering geen nieuw beleid ontwikkeld of in studie met het idee de staatskas flink te spekken. Dat is een gezond uitgangspunt, omdat je nu kunt kijken naar de aanbieders, die het dichtst bij de eigen opvattingen staan ten aanzien van kwaliteit, transparantie, veiligheid en betrouwbaarheid, zonder te kijken wat het meest oplevert voor de staatskas. Heeft het kansspel toekomst in Nederland? Ja, maar in aard en omvang minder dan in een aantal andere landen waar het spelen en wedden veel meer in het bloed zit dan bij ons het geval is. Er lijkt geen behoefte te zijn aan nog meer grote loterijen en het weglekken van geld naar buitenlandse lotto’s, die vaak een aanmerkelijk hoger uitkeringspercentage hebben dan in ons land, is niet echt verontrustend. De doorsnee Nederlander vindt het geen probleem dat een deel van de inleg naar maatschappelijke organisaties gaat, ook dat past wel een beetje bij ons. Is er ruimte voor meer landcasino’s. In een stad als Amsterdam zal dat zeker het geval zijn, maar of dat voor bijvoorbeeld Eindhoven opgaat waag ik ernstig te betwijfelen. Wellicht dat er ruimte is voor een aantal kleinere casino’s in middelgrote plaatsen. Die trekken dan klanten weg bij Holland Casino, maar die krijgen ook weer ruimte om met een bredere dienstverlening (horeca, theater) nieuwe klanten aan te trekken. Dat er iets gedaan moet worden aan het pokeraanbod in ons land lijkt vrij algemeen aanvaard. Ook binnen de Commissie Jansen zal men wel tot die conclusie komen. De heikele punten op de agenda heten sportweddenschappen en online casinospelen. Dat laatste zie ik in Nederland nog niet direct worden toegelaten, dus zal zich dat nog wel even op de ‘buitenlandse’ sites afspelen. Wat de sportweddenschappen betreft hoop ik toch dat een paar aanbieders (Unibet? Bwin? Ladbrokes?) de kans krijgen de Nederlandse markt openlijk te mogen benaderen. In andere landen blijkt dat zij niet alleen in staat zijn een gedegen aanbod te verzorgen, maar ook bereid zijn om behoorlijk te investeren in sportsponsoring. En als daardoor weer minder noodlijdende clubs bij hun gemeentelijke overheden hoeven aan te kloppen is er sprake van een win-win situatie, zoals dat tegenwoordig zo mooi heet. Maar of ons parlement daar ook zo over denkt?
In deze serie volgt nog één deel: De economie en ethiek van het kansspel in Nederland, waarin een samenvatting en een puntsgewijs advies aan de Nederlandse overheid.
Eerdere artikelen uit de serie ‘De economie en ethiek van het kansspel’ zijn eenvoudig opvraagbaar via de zoekfunctie op deze site.
Gerelateerde Artikelen:
- Economie en ethiek van het kansspel: Deel XI– Heeft het kansspel een toekomst in onze samenleving? (eerste deel)
- De economie en ethiek van het kansspel Deel III – Het spook van de verslaving
- De ethiek van het kansspel: wat doet de industrie? (tweede deel)
- De economie en ethiek van het kansspel
- De economie en ethiek van het kansspel
Deze post staat in de categorie Casino Nieuws .
Comments on this entry are closed.